Polityka rozwoju AI w Polsce

Biznes Nauka Prawo

Polityka rozwoju AI w Polsce

12 stycznia br. została oficjalnie opublikowana „Polityka rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce od 2020 roku” („Polityka AI”). Jest to uchwała Rady Ministrów. Polityka z założenia jest dokumentem, który jedynie wytycza kierunek działań i określa inicjatywy, które mają być podejmowane. Dokument ten z pewnością nie zawsze będzie miał taki kształt, jak obecnie opublikowany. Będzie musiał podlegać okresowej ocenie i weryfikacji, aby odzwierciedlić stale zmieniający się charakter sektora nowych technologii. Do 1 września każdego roku minister właściwy do spraw informatyzacji ma przedstawiać Radzie Ministrów informację o realizacji działań w ramach Polityki AI za rok poprzedni.

Chociaż jest to dokument prawny, warto, aby przedsiębiorcy planujący rozwój przedsięwzięć wykorzystujących AI do niego zajrzeli. Wynika bowiem z niego, jakie działania będą szczególnie promowane przez Państwo, co może stanowić cenną wskazówkę dla firm, w jakim kierunku powinny zmierzać i w jakie projekty mogą się angażować, a ponadto, na co powinny zwracać szczególną uwagę, tworząc rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję. W Polityce AI znajduje się także wykaz programów finansujących wdrożenia i rozwój innowacji w Polsce, z których mogą korzystać przedsiębiorcy.

Przechodząc do szczegółów, warto zaznaczyć, że Polityka jest projektowana w spójności z kierunkowymi działaniami państwa polskiego, Unii Europejskiej (UE) oraz organizacji międzynarodowych, których Polska jest członkiem, takich jak OECD. Dokument opisuje działania, jakie Polska powinna podjąć i cele, jakie powinna osiągnąć w perspektywie krótkoterminowej (do 2023 r.), średnioterminowej (do 2027 r.) i długoterminowej (po 2027 r.), mające na celu rozwój polskiego społeczeństwa, polskiej gospodarki i polskiej nauki w zakresie sztucznej inteligencji. Wsparcie dla rozwoju AI w Polsce ma być udzielane przy zapewnieniu ochrony godności człowieka i warunków uczciwej konkurencji w globalnym współzawodnictwie.

Cele i narzędzia ich realizacji zostały podzielone w Polityce AI na sześć obszarów: AI i społeczeństwo, AI i innowacyjne przedsiębiorstwa, AI i nauka, AI i edukacja, AI i współpraca międzynarodowa, AI i sektor publiczny

Zobaczmy, co obejmują cele krótkoterminowe, czyli te, które mają zostać osiągnięte przez najbliższe 3 lata:

  1. AI i społeczeństwo:
  • zapewnienie bezpieczeństwa oraz budowanie zaufania społecznego i chęci do korzystania z rozwiązań AI w połączeniu z demokratyzacją dostępu do AI;
  • zapewnienie sprawnego i szybkiego dostępu do danych oraz ich wykorzystania przez wszystkie podmioty gospodarcze;
  • skuteczne zapobieganie i przeciwdziałanie negatywnym skutkom rozwoju sztucznej inteligencji dla rynku pracy;
  • analiza etycznych implikacji wdrażania AI oraz wpływu systemów AI na sferę praw człowieka, w szczególności poprzez wspieranie, w ramach prac nad regulacjami dotyczącymi AI, zasad przetwarzania danych osobowych wynikających z RODO (w szczególności zasady minimalizacji danych), rzetelnej oceny ryzyka dla systemów opartych na AI oraz zapobiegania błędom w ich projektowaniu (np. algorithmic bias), przejrzystości, rozliczalności i wytłumaczalności systemów opartych na AI, w szczególności tych, które realizują zadania w sferze publicznej lub wpływające na prawa i wolności człowieka;
  • inicjowanie kampanii przygotowujących społeczeństwo do zmian związanych z przyjęciem modelu gospodarki opartej na danych (gospodarki algorytmicznej).
  1. AI i innowacyjne przedsiębiorstwa:
  • zwiększenie popytu na rozwiązania AI, w szczególności poprzez uwzględnienie wymogu stosowania rozwiązań AI w specyfikacjach strategicznych inwestycji finansowanych ze środków publicznych, 
  • wzmocnienie procesu otwierania danych administracji publicznej, które mogą być wykorzystane do testowania algorytmów, wspieranie tworzenia aplikacji open-source (lub ich szerszego otoczenia) finansowanych ze środków publicznych, 
  • współdzielenie rozwiązań pomiędzy podmiotami publicznymi (usługi współdzielone) czy tworzenie zachęt dla podmiotów niepublicznych i instytucji kultury do udostępniania danych w zaufanych przestrzeniach danych, takich jak data trusts, wirtualne repozytoria danych czy data commons, w tym zachęt do udostępniania bibliotek algorytmów do wytwarzania AI;
  • zwiększenie podaży rozwiązań AI tworzonych w Polsce;
  • zwiększenie liczby polskich spółek państwowych realizujących projekty AI;
  • zwiększenie wykorzystania nowoczesnych technologii z obszaru sztucznej inteligencji przez przedsiębiorstwa działające w Polsce;
  • tworzenie baz wiedzy i dobrych praktyk w zakresie wdrażania i wykorzystywania rozwiązań AI.
  1. AI i nauka:
  • propagowanie praktycznej wiedzy z zakresu sztucznej inteligencji na poziomie studiów licencjackich i wyższych, nauczania i uczenia się;
  • rozwijanie projektów dostosowanych do polskich problemów i wyzwań, takich jak maszynowe przetwarzanie języka polskiego i jego tłumaczenie na języki obce, m.in. poprzez współpracę badawczą krajów słowiańskojęzycznych i zaangażowanie osób posługujących się językiem polskim na uczelniach zagranicznych.
  1. AI i edukacja:
  • propagowanie praktycznej wiedzy z zakresu sztucznej inteligencji na wszystkich etapach edukacji;
  • opracowanie materiałów edukacyjnych o AI dla różnych grup wiekowych i zawodowych.
  1. AI i współpraca międzynarodowa:
  • tworzenie środowiska sprzyjającego inwestycjom zagranicznym w innowacyjne przedsięwzięcia realizowane w Polsce;
  • wzmocnienie współpracy w ramach UE, Sojuszu Północnoatlantyckiego, Trójmorza, Grupy Wyszehradzkiej, Trójkąta Weimarskiego oraz Wielkiej Brytanii, Szwajcarii i Norwegii.
  1. AI i sektor publiczny:
  • opracowanie zasad przejrzystości, audytu i rozliczalności w zakresie stosowania algorytmów przez administrację publiczną;
  • otwieranie danych publicznych;
  • stworzenie regulacji mających na celu możliwość uzyskiwania od przedsiębiorców publicznych i samorządowych przedsiębiorców publicznych API z dostępem do jak najszerszego katalogu aktualnych danych, z poszanowaniem zasad ochrony danych osobowych oraz priorytetu poprawy jakości usług publicznych;
  • zwiększenie liczby kontraktów na AI w sektorze publicznym, w tym w administracji rządowej, samorządowej, a także w spółkach Skarbu Państwa i spółkach komunalnych jednostek samorządu terytorialnego, dzięki rozwojowi narzędzi opracowanych przez GovTech Poland.

Co ciekawe, w załączniku nr 1 do Polityki AI znalazły się uwagi na temat definicji AI. Oczywiście, do tej pory nie wypracowano legalnej definicji sztucznej inteligencji w ustawodawstwie krajowym ani w konwencjach międzynarodowych. Podejmowane były próby opisowego ujęcia zjawiska i konglomeratu technik sztucznej inteligencji. Jak wskazano w Polityce AI, istnieje jednak międzynarodowa zgoda co do sposobu podejścia do definicji sztucznej inteligencji z punktu widzenia modelu systemowego. Podejście to sprowadza się do opisania sztucznej inteligencji jako Systemu AI. System AI jest w Polityce AI centralnym pojęciem dla technologicznego spojrzenia na sztuczną inteligencję. W związku z powyższym, w Polityce AI przyjęto za własną definicję Systemu AI opracowaną w OECD przez grupę niezależnych ekspertów AIGO. System AI według OECD to system oparty na koncepcji maszyny, która potrafi wpływać na otoczenie poprzez formułowanie zaleceń, przewidywań lub decyzji dotyczących danego zestawu celów. Czyni to poprzez wykorzystanie danych wejściowych, maszynowych lub ludzkich, aby:

  • postrzegać rzeczywiste lub wirtualne środowiska,
  • podsumować te spostrzeżenia w modele ręcznie lub automatycznie,
  • wykorzystać interpretacje modelu do sformułowania opcji wyników.

W załączniku nr 1 do Polityki AI podkreślono także, że System AI powinien być zgodny z zasadami etycznymi, takimi jak:

  • nadzorcza rola człowieka,
  • solidność techniczna i bezpieczeństwo,
  • ochrona prywatności i zarządzanie danymi,
  • różnorodność, niedyskryminacja i sprawiedliwość,
  • dobrobyt społeczny i środowiskowy,
  • przejrzystość,
  • rozliczalność i odpowiedzialność.

Deklaracje wskazane w Polityce brzmią bardzo optymistycznie, ale jest to oczywiście tylko dokument deklaratywny. Musimy poczekać na pierwsze sprawozdanie z podjętych działań, które powinno zostać przedstawione do 1 września 2021 roku. 

Wygląda na to, że wkraczamy w bardzo ciekawy i perspektywiczny czas dla polskich rozwiązań wykorzystujących sztuczną inteligencję. Warto dodać, że w Unii Europejskiej powstają projekty aktów prawnych, które również będą miały istotne znaczenie dla rozwoju nowoczesnych technologii, w tym AI. Mowa chociażby o projekcie rozporządzenia o zarządzaniu danymi (Data Governance Act), który został opublikowany pod koniec listopada 2020 r. Dokument jest efektem realizacji europejskiej strategii w zakresie danych, której celem jest zapewnienie UE wiodącej pozycji w społeczeństwie opartym na danych. Cele powyższego Rozporządzenia są częściowo zbieżne z celami wskazanymi w Polityce AI. W szczególności ma ono służyć wspieraniu dostępności danych poprzez zwiększenie zaufania do pośredników danych oraz wzmocnienie wymiany danych w całej UE i między sektorami. „Dane” w rozumieniu rozporządzenia oznaczają „wszelkie cyfrowe przedstawienie aktów, faktów lub informacji oraz wszelkie kompilacje tychże, w tym w formie nagrania dźwiękowego, wizualnego lub audiowizualnego”. Chodzi więc w praktyce o wszelkie informacje wykorzystywane do rozwoju rozwiązań w zakresie AI, zarówno będące danymi osobowymi, jak i informacje „nieosobowe”. Projekt rozporządzenia o zarządzaniu danymi trafi zarówno do Parlamentu Europejskiego, jak i Rady Ministrów w celu przeprowadzenia negocjacji i głosowania. 

Na naszym blogu będziemy na bieżąco informować o nowych przepisach prawnych sprzyjających rozwojowi AI w Polsce.

Fotografia ze strony: https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/rozwoj-sztucznej-inteligencji-w-polsce–wazna-decyzja

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *